+ Trả lời Chủ đề

Chủ đề: Giới thiệu kho sách địa bạ Thư viện Viện nghiên cứu Hán Nôm

Kết quả 1 đến 2 của 2
  1. #1
    Vượt ngàn trùng sóng matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec's Avatar
    Ngay tham gia
    Aug 2008
    Bài viết
    1,169
    Rep Power
    20

    Giới thiệu kho sách địa bạ Thư viện Viện nghiên cứu Hán Nôm

    Kho sách địa bạ hiện lưu trữ tại Thư viện Viện nghiên cứu Hán Nôm là kho tư liệu do Học viện Viễn đông Bác cổ Pháp (EFFO) cho sao chép cùng với các loại tư liệu khác như thần tích, tục lệ, thần sắc, xã chí, cổ chỉ(1).
    Kho tư liệu địa bạ hiện có 526 sách. Ghi địa bạ của 767 xã 71 huyện, phủ, châu của 20 tỉnh phía Bắc, từ Nghệ An trở ra (xem bảng thống kê cuối bài viết).
    Các sách địa bạ được đăng ký ký hiệu AG (là ký hiệu chung của sách tục lệ), ký hiệu chữ a, b thường kèm theo các chữ số tự nhiên để biểu thị địa danh của tỉnh. Ví dụ như AG a1 là địa bạ tỉnh Hà Tây. AG a14 là địa bạ tỉnh Hà Nội. AG b2 là địa bạ tỉnh Thanh Hóa... Ký hiệu chữ số từ 1, 2, 3... là thứ tự các sách đã được xếp ABC tên địa danh từng huyện trong tỉnh.
    Ví dụ: AG a16/1 là địa bạ huyện Đồng Hỷ; AG a16/2 là địa bạ huyện Phổ Yên đều thuộc tỉnh Thái Nguyên.
    Hầu hết sách địa bạ ký hiệu AG đều được khai vào năm Gia Long 4 (1805). Địa bạ được kê khai theo đơn vị địa danh của 767 xã, đều theo một công thức chung. Đầu tiên là ghi họ tên của những người kê khai gồm sắc mục, xã trưởng, thôn trưởng... cùng toàn xã (ghi rõ địa danh xã, tổng, huyện, phủ, tỉnh). Kê khai số ruộng công tư của xã, trong đó chú rõ từng loại. Mỗi loại ghi rõ số lượng, diện tích vị trí loại ruộng (loại 1, 2, 3). Trong từng loại lại ghi rõ từng thửa đất với số lượng và vị trí khác nhau.
    Ví dụ: địa bạ xã Đạo Tú, tổng Đạo Tú, huyện Sơn Minh, phủ Phụng Thiên, xứ Sơn Nam Thượng ghi rõ: Số ruộng đất công tư của bản xã gồm 735 mẫu 1 sào 7 thước 6 tấc (được khai chi tiết tới từng phân). Phía Đông, Tây, Nam, Bắc giáp các xã nào, huyện nào. Trong tổng số ruộng của xã thì:
    + Công điền: 27 mẫu 1 sào 14 thước 8 tấc trong đó ruộng loại 1, loại 2, loại 3 là bao nhiêu... Số ruộng công được phân bổ ở 4 xứ: xứ Địa Liên, xứ Bà Ngang... vị trí của từng xứ tiếp giáp chỗ nào; trong mỗi xứ ruộng có bao nhiêu thửa ruộng, từng thửa đều có số lượng và vị trí cụ thể.
    + Tư điền: 586 mẫu 8 sào 4 thước 6 tấc
    + Tự điền (ruộng chùa): 8 mẫu, 8 sào, 4 thước 8 tấc.
    + Viên trì thổ trạch: 112 mẫu 2 sào 13 thước 1 tấc.
    + Bãi tha ma: 12 mẫu.
    Cuối bản khai của từng xã đều có lời cam kết với nội dung: bản khai gồm bao nhiêu tờ và đã khai tường tận tỉ mỉ đúng như trong địa bạ. Nếu khai gian dối không đúng sự thực, đất công khai là đất tư, điền thành thổ, đất thực canh ghi là hoang phế, đất hạ điền thành thu điền... hoặc gian lận điền thổ từ 1 thước trở lên, sau mà về khám xét hoặc có người tố cáo ra thì bản xã từ sắc mục tên là... đến thôn trưởng tên là... cùng toàn xã sẽ chịu mọi hình phạt không thể chối cãi.
    Cuối cùng là ngày tháng năm khai, và đóng dấu triện vuông. Cùng với phần điểm chỉ và họ tên của các chức sắc trong xã gồm sắc mục, xã trưởng, khán thủ, thôn trưởng... ghi họ tên người chép địa bạ. Ghi tên họ những người đối chiếu so sánh (các quan của Bộ Hộ).
    Cách kê khai như trên được thống nhất trong tất cả các địa phương. Mọi nơi đều khai rõ ràng chính xác, tỉ mỉ. Đó thực sự là phương pháp quản lý ruộng đất chặt chẽ mà từ xưa đã được chú ý.
    Dưới đây xin nêu một số nhận xét qua các tư liệu địa

  2. #2
    Vượt ngàn trùng sóng matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec's Avatar
    Ngay tham gia
    Aug 2008
    Bài viết
    1,169
    Rep Power
    20

    Re: Giới thiệu kho sách địa bạ Thư viện Viện nghiên cứu Hán Nôm

    4/ Ngoài việc kê khai chi tiết về tình hình đất ruộng. Các sách địa bạ còn bao gồm một số văn bản khác như đơn từ, tờ bẩm trình, tờ khải, các tờ khai, biên bản biên nhận, giao ước, xác nhận, bản đồ... Một vài xã còn chép văn bia và thần tích của xã. Chẳng hạn như:
    - Bẩm trình ghi trong địa bạ với nội dung trình việc trưng tập đất châu thổ mới bồi, xin đóng mốc giới cọc tiêu. Trình việc đê điều bị vỡ, bị lũ tràn, xin xét trợ cấp. Trình xin miễn giảm thuế, xin đo đạc phân chia gianh giới đất phù sa. Trình về việc phân chia trách nhiệm làm cầu chung của 2 xã. Bẩm xin miễn tạp dịch.
    - Kê khai các hạng dân đinh của xã ghi tổng số người theo các hạng: xã trưởng, tráng hạng, lính hạng, tật hạng. Kê khai địa phận của xã. Khai về việc thu thuế, về tình hình ruộng đất, khai số ruộng mới khai khẩn.
    - Biên bản về việc đo đạc đất mới sụt lở để miễn thuế, đất mới bồi để đóng thuế. Biên nhận về việc nạp thuế là thóc hoặc tiền. Bản xác nhận địa giới của xã, có chứng thực của các xã lân cận.
    + Bản đồ địa giới của một số xã, bản đồ đất bãi mới bồi thêm, hoặc đất bị sạt lở...
    + Đơn xin phê chuẩn giang phận cho xã. Giao ước về tình hình phân gianh giới châu thổ ...
    Địa bạ các tỉnh phía Bắc là một kho tư liệu quí, ghi lại tình hình địa giới, ruộng đất, dân cư của làng xã. Nguồn tư liệu giúp cho người đời sau hình dung được nhiều mặt về xã hội thời phong kiến. Cách ghi địa bạ tỉ mỉ, chi tiết, thận trọng chính là nguồn tư liệu đáng tin cậy, thể hiện phương pháp và trình độ quản lý của xã hội lúc đó, thể hiện vai trò trách nhiệm của quan chức địa phương. Hẳn sẽ là bài học kinh nghiệm cho người sau.

    Bảng thống kê

    Địa danh Số xã Ký hiệu
    I. Tỉnh Hà Đông
    Huyện Đan Phượng
    Huyện Sơn Lãng
    Huyện Từ Liêm
    Huyện Thanh Trì
    Huyện Thượng Phúc
    87
    14
    11
    43
    2
    17
    AG a1
    AG a1/1 - 14
    AG a1/15 - 25
    AG a1/26 - 68
    AG a1/69 - 70
    AG a1/71 - 87
    II. Tỉnh Hưng Yên
    Huyện Văn Lâm
    Huyện Yên Mỹ
    27
    3
    24
    AG a2
    AG a2/1 - 3
    AG a2/4 - 27
    III. Tỉnh Sơn Tây
    Huyện Bất Bạt
    Huyện Phúc Thọ
    Huyện Tam Nông
    Xứ Hưng Hóa
    Huyện Tiên Phong
    Huyện Tòng Thiện
    Huyện Thạch Thất
    Huyện Yên Sơn
    61
    5
    9
    12
    1
    9
    9
    3
    13
    AG a3
    AG a3/1 - 5
    AG a3/6 - 14
    AG a3/15 - 26
    AG a3/27
    AG a3/28 - 36
    AG a3/37 - 45
    AG a3/46 - 48
    AG a3/49 - 61
    IV. Tỉnh Ninh Bình
    Huyện Gia Viễn
    Huyện Kim Sơn
    Huyện Yên Khánh
    Huyện Yên Mô
    47
    23
    2
    7
    15
    AG a4
    AG a4/1 - 23
    AG a4/24 - 25
    AG a4/26 - 32
    AG a4/33 - 47
    V. Tỉnh Bắc Ninh
    Huyện Đông Ngàn
    Huyện Tiên Du
    10
    6
    4
    AG a5
    AG a5/1 - 6
    AG a5/7 - 10
    VI . Tỉnh Thái Bình
    Huyện Đông Quan
    Huyện Quỳnh Côi
    Huyện Thanh Quan
    Huyện Trực Định
    36
    9
    7
    12
    8
    AG a6
    AG a6/1 - 9
    AG a6/10 - 16
    AG a6/17 - 28
    AG a6/29 - 36
    VII. Tỉnh Kiến An
    Huyện An Lão
    Huyện Nghi Dương
    Huyện Tiên Lãng
    Huyện Thủy Nguyên
    21
    3
    4
    10
    4
    AG a7
    AG a7/1 - 3
    AG a7/ 4 - 7
    AG a7/ 8 - 17
    AG a7/18 - 21
    VIII. Tỉnh Hà Nam
    Huyện Duy Tiên
    Huyện Kim Bảng
    Huyện Nam Xương
    Huyện Thanh Liêm
    33
    14
    7
    11
    1
    AG a8
    AG a8/1 - 14
    AG a8/15 - 21
    AG a8/22 - 32
    AG a8/33
    IX. Tỉnh Nam Định
    Huyện Giao Thủy
    Huyện Hải Hậu
    Huyện Mỹ Lộc
    Huyện Trực Ninh
    Huyện Vụ Bản
    27
    1
    2
    8
    6
    10
    AG a9
    AG a9/1
    AG a9/2 - 3
    AG a9/4 - 11
    AG a9/12 - 17
    AG a9/18 - 27
    X. Tỉnh Bắc Giang
    Huyện Bảo Lộc
    Huyện Hiệp Hòa
    Huyện Phất Lộc
    Huyện Phượng Nhãn
    Huyện Việt Yên
    Huyện Yên Dũng
    26
    1
    10
    4
    4
    4
    3
    AG a10
    AG a10/1
    AG a10/2 - 11
    AG a10/12 - 15
    AG a10/16 - 19
    AG a10/20 - 23
    AG a10/24 - 26
    XI. Tỉnh Phú Thọ
    Huyện Cẩm Khê
    Huyện Hạ Hòa
    Huyện Phù Ninh
    Huyện Sơn Vi
    Huyện Tam Nông
    Huyện Thanh Ba
    38
    7
    8
    4
    8
    2
    9
    AG a11
    AG a11/1 - 7
    AG a11/8 - 15
    AG a11/16 - 19
    AG a11/20 - 27
    AG a11/28 - 29
    AG a11/30 - 38
    XII. Tỉnh Hải Dương
    Huyện Cẩm Giàng
    Huyện Thanh Hà
    Huyện Thanh Lâm
    9
    7
    1
    1
    AG a12
    AG a12/1 - 7
    AG a12/8
    AG a12/9
    XIII. Tỉnh Lạng Sơn
    Châu Lộc Bình
    Châu Thoát Lãng
    Châu Văn Uyên
    5
    2
    1
    2
    AG a13
    AG a13/1 - 2
    AG a13/3
    AG a13/4 - 5
    XIV. Tỉnh Hà Nội
    Huyện Quảng Đức
    Huyện Thọ Xương
    Huyện Vĩnh Thuận
    12
    1
    9
    2
    AG a14
    AG a14/1
    AG a14/2 - 10
    AG a14/11 - 12
    XV. Tỉnh Phúc Yên
    Huyện Đông Anh
    Phủ Yên Lãng
    14
    4
    10
    AG a15
    AG a15/1 - 4
    AG a15/5 - 14
    XVI. Tỉnh Thái Nguyên
    Huyện Đồng Hỷ
    Phủ Phổ Yên
    Phủ Phú Bình
    13
    1
    8
    4
    AG a16
    AG a16/1
    AG a16/2 - 9
    AG a16/10 - 13
    XVII. Tỉnh Quảng Yên
    Huyện Yên Hưng
    5
    5
    AG a17
    AG a17/1 - 5
    XVIII. Tỉnh Hải Phòng
    Huyện Hải An
    8
    8
    AG a18
    AG a18/1 - 8
    XIX. Tỉnh Nghệ An
    Huyện Đông Thành
    Huyện Châu Lộc
    Huyện Hưng Nguyên
    Huyện Nghi Lộc
    30
    1
    2
    14
    13
    AG b1
    AG b1/1
    AG b1/2 - 3
    AG b1/4 - 17
    AG b1/18 - 30
    XX. Tỉnh Thanh Hóa
    Huyện Đông Sơn
    17
    17
    AG b2
    AG b2/1 - 17

    N.T.P
    CHÚ THÍCH:
    (1) Đã giới thiệu trên Tạp chí Hán Nôm kho sách Tục lệ (2/1989); Kho sách Thần tích (3/1996); Kho sách Cổ chỉ (1/1998).

+ Trả lời Chủ đề

Các Chủ đề tương tự

  1. Trả lời: 2
    Bài viết cuối: 07-06-2013, 12:31 PM
  2. Dạo qua 10 công viên giải trí nổi tiếng thế giới
    Bởi tbngoc trong diễn đàn Vòng quanh thế giới
    Trả lời: 1
    Bài viết cuối: 11-11-2012, 11:03 AM
  3. Các nữ tiếp viên xinh đẹp khắp thế giới
    Bởi thanhthanh trong diễn đàn Con người
    Trả lời: 3
    Bài viết cuối: 03-03-2012, 04:18 PM
  4. giới thiệu sách
    Bởi miumiudethuong1 trong diễn đàn Sách
    Trả lời: 3
    Bài viết cuối: 20-08-2008, 10:35 PM
Quyền viết bài
  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình