Ngày 7/10/1995, Chính phủ ra Nghị định số 59/NĐ-CP về việc thành lập huyện Điện Biên Đông, Điện Biên Đông được tách ra từ 10 xã vùng cao của huyện Điện Biên và bắt đầu hoạt động từ ngày 20/1/1996.
Ngày 6/6/2005, Chính phủ ra Nghị định số 72/2005/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Điện Biên Đông trên cơ sở xã Na Son.
Phía Bắc Điện Biên Đông giáp huyện Mường Ảng; phía Tây giáp huyện Điện Biên và thành phố Điện Biên Phủ; phía Nam và phía Đông giáp tỉnh Sơn La.
Điện Biên Đông nằm ở độ cao trung bình 900-1000 m. Địa hình hiểm trở, bị chia cắt bởi nhiều khe suối, vực sâu; đồi núi chiếm 90% diện tích đất tự nhiên. Trên địa bàn huyện có sông Mã và suối Nậm Ngám chảy qua.
Điện Biên Đông thuộc vùng khí hậu nhiệt đới, hàng năm chịu ảnh hưởng của 2 khối không khí lớn: không khí phía Bắc khô, lạnh và không khí phía Nam nóng ẩm, khí hậu ở Điện Biên Đông được chia thành 2 mùa: mùa lạnh và khô (từ tháng 11 - 4), mùa nóng ẩm (từ tháng 5 – 10). Lượng mưa bình quân từ 1600-1700 mm/năm (tập trung trong các tháng 6, 7, 8). Nhiệt độ bình quân 22 0C.
Trên địa bàn huyện Điện Biên Đông có quặng vàng ở Phì Nhừ và Chì - kẽm ở một số nơi.
Hệ thống sông suối ở Điện Biên Đông dày đặc, độ dốc lớn nên có tiềm năng phát triển thủy điện và thủy lợi, Điện Biên Đông có thủy điện Na Phát (Na Son) với công suất 200 KW, thủy lợi Nậm Ngám (Pú Nhi) dự kiến cung cấp nước tưới cho khoảng 1.200 ha diện tích đất sản xuất của 2 huyện Điện Biên Đông và Điện Biên.
Đất đai ở Điện Biên Đông thích hợp cho việc trồng các loại cây như: lúa, ngô, lạc, trầu, bông, chè, gấc và chăn nuôi trâu, bò…
Điện Biên Đông có 14 đơn vị hành chính, gồm thị trấn Điện Biên Đông và 13 xã: Nong U, Pú Hồng, Tìa Dình, Pù Nhi, Na Son, Xa Dung, Phì Nhừ, Keo Lôm, Phình Giàng, Chiềng Sơ, Mường Luân, Luân Giới, Háng Lía.
Điện Biên Đông là địa bàn cư trú của 6 dân tộc: H’Mông (53,73%), Thái (32,06%), Lào (2,9%), Khơ Mú (5,96%), Sinh Mun (3,46%), còn lại là các dân tộc khác.
Dân tộc Thái (Táy, Hàng Tổng, Pa Thay, Thổ Đà Bắc) có 2 nhóm là Thái đen và Thái trắng, 2 nhóm này được phân biệt qua trang phục và cách vấn tóc của phụ nữ đã có gia đình. Phụ nữ Thái đen khi đã kết hôn phải tằng cẩu (búi tóc lên đỉnh đầu).
Người Thái ở trong những ngôi nhà sàn gỗ với 2 dãy cột chạy theo chiều dọc ngôi nhà, họ thường làm nhà dọc theo các con suối, nguồn nước, nguồn sống chủ yếu của người Thái là trồng lúa và dệt thổ cẩm.
Phụ nữ Thái nổi tiếng với y phục là chiếc áo cóm bó sát người đính hàng cúc bướm bằng bạc, mặc váy dài chấm gót, đầu đội khăn piêu. Vào những dịp lễ, tết, người Thái thường tổ chức múa xoè, múa sạp, múa khăn, múa quạt; ngoài múa, họ còn có những trò chơi truyền thống như: ném còn, bắn nỏ, tó lẹ, kéo co, chơi quay
Người Thái có những món đặc sản nổi tiếng như: thịt bò khô, nộm Thái (cỏ bợ, rau má, ngọn và nụ cây hoa ban...), măng đắng chấm chẩm chéo, thịt trâu chấm nậm pịa, cá suối nướng, rau bồ công anh, cỏ mần trầu luộc chấm muối ớt, nụ dong riềng luộc …
Điện Biên Đông có tháp cổ Mường Luân, di tích văn hoá duy nhất của tỉnh Điện Biên được Bộ Văn hoá – Thông tin xếp hạng di tích quốc gia vào năm 1981.