Mường Chà là một huyện miền núi, biên giới nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Điện Biên.

Thời Hùng Vương, nước Văn Lang chia thành 15 bộ thì Mường Chà thuộc bộ Tân Hưng.

Thời Lý, Mường Chà thuộc Châu Tây.

Thời Trần, Mường Chà thuộc Châu Ninh Viễn, lộ Đà Giang.

Thời Lê, Mường Chà thuộc trấn Gia Hưng.

Năm 1463, thị trấn Hưng Hóa được thành lập gồm 3 phủ: Gia Hưng, Quy Hóa, An Tây. Phủ An Tây có 10 châu, Mường Chà thuộc Châu Lai của phủ Tây An.

Năm 1841, nhà Nguyễn lấy đất các Châu Ninh Biên, Tuần Giáo và Châu Lai thành lập phủ Điện Biên, Châu Lai thuộc phủ Điện Biên.

Năm 1909, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định tách các châu: Quỳnh Nhai, Điện Biên, Tuần Giáo, Châu Lai, Luân Châu thành lập tỉnh Lai Châu, Mường Chà thuộc tỉnh Lai Châu.

Ngày 12/12/1953, huyện Châu Lai và thị trấn Lai Châu được giải phóng, huyện Châu Lai được đổi tên thành huyện Mường Lay.

Ngày 23/2/1977, Thủ Tướng ra Quyết định số 612-CP về việc thành lập thị trấn Mường Lay, thuộc huyện Mường Lay.

Ngày 28/4/1997, Chính phủ ra Nghị định số 40-CP giải thể thị trấn Mường Lay cũ, giao toàn bộ 827,5 ha và 879 nhân khẩu của thị trấn Mường Lay cũ cho xã Lay Nưa quản lý; thành lập thị trấn Mường Lay mới trên cơ cở diện tích tự nhiên và nhân khẩu của bản Na Pheo (xã Mường Mươn) cùng với nhân khẩu của thị trấn Mường Lay cũ chuyển về. Giao xã Mường Mươn của huyện Điện Biên cho huyện Mường Lay quản lý.

Ngày 26/5/1997, Chính phủ ra Nghị định số 52-CP về thành lập xã Si Pa Phìn thuộc huyện Mường Lay trên cơ sở diện tích và nhân khẩu của xã Chà Nưa.

Ngày 14/1/2002, Chính phủ ra Nghị định số 08/2002/NĐ-CP chuyển 2 xã Nà Hỳ và Chà Cang của huyện Mường Lay sang huyện Mường Nhé. Huyện Mường Lay còn lại 14 đơn vị hành chính.

Tháng 11/2003, tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội ra Nghị quyết số 22 về việc chia tách và điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh Lai Châu. Tỉnh Lai Châu (cũ) được tách thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên. Huyện Mường Lay là một trong 8 đơn vị hành chính thuộc tỉnh Điện Biên.

Ngày 2/3/2005, Chính phủ ra Nghị định số 25/2005/NĐ-CP về việc đổi tên huyện Mường Lay và thị trấn Mường Lay thành huyện Mường Chà và thị trấn Mường Chà, tỉnh Điện Biên. Huyện Mường Chà gồm có 10 đơn vị hành chính trực thuộc gồm: Mường Tùng, Sá Tổng, Pa Ham, Hừa Ngài, Huổi Lèng, Chà Nưa, Chà Tở, Si Pa Phìn, Mường Mươn và thị trấn Mường Chà.

Ngày 14/11/2006, Chính phủ ra Nghị định số 135/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Mường Chà thành lập thêm 5 xã: Na Sang, Sa Lông, Ma Thì Hồ, Phìn Hồ, Nậm Khăn.

Phía Bắc Mường Chà giáp thị xã Mường Lay; phía Nam giáp huyện Điện Biên; phía Đông giáp 2 huyện Tủa Chùa và Tuần Giáo; phía Tây giáp huyện Mường Nhé và Lào.

Địa hình huyện Mường Chà chủ yếu là núi cao với độ dốc từ 40 - 60⁰, độ cao trung bình so với mặt nước biển từ 350 -1.500 m, nghiêng dần theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Trên địa bàn Mường Chà có sông Đà và sông Nậm Mức, suối Nậm Lay chảy qua.

Mường Chà nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh, ít mưa, mùa hạ nóng và mưa nhiều. Nhiệt độ trung bình từ 22-25^oC. Lượng mưa trung bình 2.432 mm/năm. Mùa mưa (từ tháng 4 – 9), mùa khô (từ tháng 10- 4).

Ở Mường Chà có sắt có phân bố rải rác ở các xã và mỏ đồng ở khu vực Chà Tở.

Mường Chà có hệ thống sông suối dày đặc nên có tiềm năng về thủy lợi và thủy điện, đất đai Mường Chà thích hợp trồng các loại cây như: thảo quả, cánh kiến, chè cao sản, đậu tương, lạc…

Trên địa bàn huyện Mường Chà có quốc lộ 12 và quốc lộ 6 chạy qua.

Huyện Mường Chà có 15 đơn vị hành chính gồm thị trấn Mường Chà và các xã: Mường Tùng, Sá Tổng, Pa Ham, Hừa Ngài, Huổi Lèng, Chà Nưa, Chà Tở, Si Pa Phìn, Mường Mươn, Na Sang, Sa Lông, Ma Thì Hồ, Phìn Hồ, Nậm Khăn.

Mường Chà là địa bàn sinh sống của 11 dân tộc, trong đó dân tộc H’Mông chiếm 58%, còn lại là các dân tộc khác.

Dân tộc Hoa (Hán, Xạ Phạng) sống tập trung thành bản làng hoặc đường phố theo dòng họ tại thị trấn. Người Hoa sinh sống bằng nhiều nghề như: nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, buôn bán nhỏ... người Hoa thích loại hình nghệ thuật ca kịch, trong các ngày lễ, tết, người Hoa thường tổ chức múa sư tử, múa quyền thuật, chơi đu, vật, đánh cờ...

Mường Chà đang khảo sát và quy hoạch lại vùng chuyên canh lúa nước để hướng tới mục tiêu ổn định 2.500 ha lúa nương (với năng suất hiện tại 39,5 tấn/ha) và đến năm 2010, đạt từ 45 tấn/ha trở lên.